Strona główna -> Zabytki -> Zespoły miejskie -> Górowo Iławieckie

<-powrót

Górowo Iławeckie, pow. bartoszycki, miasto położone w płn. części regionu, przy drodze Lidzbark Warmiński–Granica Państwa. Założone przez zakon krzyżacki prawie chełmińskim (1335), w latach 1535-1810 miasto prywatne, początkowe w rękach rodu Truchsess-Waldburg, a później rodziny Schwerinów, właścicieli wielkich dóbr ziemskich w Prusach i Brandenburgii. Jako jedno z nielicznych miast Warmii i Mazur nie poniosło wielkich strat w 1945 r. Z tego powodu oraz z uwagi na bardzo malownicze położenie stanowi jedno z najbardziej interesujących, choć mało znanych miast regionu. Mury obronne z 2. poł. XIV w., z dwiema bramami, zachowane w niewielkich fragmentach w pobliżu kościoła. Założenie przestrzenne na planie wydłużonego rynku z ratuszem, który w obecnej postaci pochodzi z 1846 r., z wykorzystaniem murów starszych budowli (pierwszy ratusz jeszcze z końca XIV w., przebudowy 1546 i 1646). Zachowany układ wąskich, pnących się w górę i w dół uliczek z historyczną zabudową, głównie z XIX i XX w. (w rynku jeszcze trzy domy o cechach barokowych). Kościół ewangelicki, obecnie greckokatolicki, wybudowany jako duża budowla salowa przed 1367 r., wieża po stronie zach. z końca XV w. (nadbudowa 1866), pierwotnie sklepiony (5-przęsłowe sklepienie razem z budową wieży), po pożarze z 1655 r. przykryty stropem drewnianym, zdobionym polichromią i scenami figuralnymi. Obecnie strop ten jest jedynym elementem historycznego wyposażenia kościoła, pozostałe, bardzo bogate, zaginęło w czasie, kiedy kościół pozostawał nieużytkowany. W kościele ikonostas i polichromie wykonane w latach 80. XX w. przez Jerzego Nowosielskiego. Kościół parafialny p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa neogotycki (1892-1895), murowany z cegły licowej, trójnawowy, z wyodrębnionym prezbiterium i wysoką wieżą, wewnątrz skromne wyposażenie neogotyckie. Cmentarz żydowski z kilkunastoma zachowanymi macewami, uporządkowany w 2006 r. z inicjatywy miejskiego ośrodka kultury, w ramach projektu „Duszom zapomnianym”. W budynku dawnej gazowni, wybudowanej w latach 1907-1908 przez firmę Karola Frandego z Bremy, jedyne w regionie muzeum gazownictwa (od 1994). Regionalna Izba Historyczna (ul. Sikorskiego 18a) gromadzi muzealia związane z wojskowością. 

Tekst: Iwona Liżewska