Strona główna -> Zabytki -> Technika -> Kanał Mazurski

<-powrót

Kanał Mazurski, w granicach województwa warmińsko – mazurskiego na terenie powiatów Węgorzewo (gm. Wegorzewo) i Kętrzyn (gm. Srokowo), w części północnej na obszarze Rosji - Obwodu Kaliningradzkiego. Budowa rozpoczęta w 1911 roku, kilkakrotnie wznawiana i przerywana, nie ukończona (ostatni etap prac 1934-41/42). Po 1945 roku inwestycji nie kontynuowano mimo zaawansowania prac w 90%. Wg założeń projektowych o funkcjach gospodarczych i turystycznych, w mniejszym stopniu militarnych, z produkcji energii elektrycznej zrezygnowano. Poprzez połączenie jeziora Mamry z Łyną, z wykorzystaniem Pregoły łączyć miał Wielkie Jeziora Mazurskie przez Zalew Wiślany z Morzem Bałtyckim. Budowla o długości ok. 50 km (ok. 22 km na terenie Polski), szerokości max. 25 m z oryginalnymi rozwiązaniami technicznymi, przebiega w sztucznych wykopach i nasypach oraz przez jezioro Rydzówka stanowiące element kanału. Różnicę poziomu wód pomiędzy jeziorem Mamry a Łyną (około 111 m.) zniwelowana za pomocą dziesięciu żelbetowych śluz komorowych; po polskiej stronie pięć: w Leśniewie Górnym i Dolnym, Bajorach Małych i Wielkich (Długopole) i Guji (śluza Piaski - jedyna ukończona i działająca w całym systemie). Na kanale zachowane dwa jazy walcowe o ręcznym napędzie mechanizmów pełniące także funkcję bram awaryjnych – bezpieczeństwa (w Piaskach kompletny) oraz budynki strażnic śluzowego; na trasie kanału mosty kolejowe i drogowe oraz przepust pod korytem kanału. W pobliżu obiekty fortyfikacyjne - niemieckie stanowiska dowodzenia z okresu drugiej wojny światowej: Adolfa Hitlera – „Wilczy Szaniec” k. Gierłoży oraz kwatera Naczelnego Dowództwa i Kwatermistrzostwa Wojsk Lądowych – „Mauerwald” (Mamerki - Przystań k. Węgorzewa). Kanał przecina linia kolejowa Węgorzewo – Kętrzyn (wpisana do rejestru zabytków). Wartościowy zabytkowo (budowle hydrotechniczne), przyrodniczo (flora, fauna) i krajobrazowo; potencjał turystyczny.

Tekst: Adam Płoski