Strona główna -> Zabytki -> Krajobraz wiejski -> Kwitajny

<-powrót

Kwitajny, pow. elbląski, majątek ziemski położony ok. 15 km na płn. zachód od Morąga, początkowo wieś (1281), później majątek rycerski, z czasem przekształcony w olbrzymie latyfundium magnackie. Wśród wielu właścicieli rody von Borcke i von Barfuss, od poł. XVIII w. do 1945 r. rodzina von Dönhoff (z końcem XVIII w. powołana tu fundacja dla wspierania biednych). Unikatowy w skali regionu przykład zachowanego pełnego, komponowanego osiowego układu przestrzennego majątku: założenie pałacowo-parkowe z kościołem, duży folwark i wieś folwarczna. Barokowy pałac z ok. 1740 r., przebudowany w stylu klasycyzującym w poł. XIX w., 2-kondygnacyjny z ryzalitami na osi; w sąsiedztwie neorenesansowa oficyna z poł. XIX w. (ruina). Park krajobrazowy, przekształcony z regularnego ogrodu barokowego, z cennym starodrzewem, rozbudowanym układem wodnym (pięć stawów i kanały), pomnikiem z I wojny światowej, zarysem regularnego ogrodu użytkowego. Całość powiązana widokowo z kształtowanym krajobrazem majątku w granicach dóbr, część objęta ochroną rezerwatową. Kościół p.w. Chrystusa Króla, do 1945 r. ewangelicki, dobrze wkomponowany w założenie przestrzenne wsi i majątku, ufundowany przez właścicieli majątku, wzniesiony w duchu baroku ceglanego (1714-1719), z profilującym bryłę detalem i smukłą wieżą nakrytą kopulastym hełmem oraz ostrołukowymi oknami prezbiterium pochodzącymi z okresu odnowy wnętrza (1876).

Folwark z zachowanymi domem zarządcy i budynkami inwentarskimi. Wieś folwarczna o dużych walorach architektoniczno-przestrzennych z zespołem budynków funkcyjnych majątku i fundacji z XVIII i XIX w. (m.in. nadleśnictwo, szpital, urząd skarbowy, domy lekarza i pielęgniarza) oraz budynki mieszkalno-gospodarcze pracowników folwarku. 

Tekst: Marzena Zwierowicz