Strona główna -> Zabytki -> Zespoły miejskie -> Morąg

<-powrót

Morąg, pow. ostródzki, miasto; na pocz. XIV w. osada przy zamku krzyżackim (przywilej na prawie chełmińskim, odnowiony w 1331 r.). Zachowany układ urbanistyczny, w rynku gotycki ratusz ok.1360-1380 (przed nim zdobyczne armaty z wojny francusko-pruskiej). Czytelny zarys gotyckich murów miejskich (w pobliżu ul. Zamkowej, Rataja, Samulowskiego, Reymonta). Na murach oparty pałac Dohnów, w XVI w. niewielka budowla obronna, rozbudowany w latach 1717-1719 przez architekta Johanna Caspara Hindersina, odbudowany po zniszczeniach w 1945 r.; obecnie oddział Muzeum Warmii i Mazur: wystawy cennych zbiorów sztuki Prus Książęcych oraz biograficzna Johanna Gottfrieda Herdera, filozofa kultury i historii, znakomitego przedstawiciela niemieckiej myśli humanistycznej XVIII w., urodzonego w Morągu (1744). Z zamku krzyżackiego pięknie położonego na wyniesieniu nad jeziorem zachowane jedno skrzydło, piętrowa budowla z przejazdem bramnym; zamek wznoszono w latach: 1280, 1321-1325, 1370, przebudowa 2. poł. XVI w., XVII i XVIII w. zniszczenia, częściowa rozbiórka w XIX; w 2001 r. spod zerwanego sufitu wydobyto strop z polichromiami z XVI/XVII w. Gotycki kościół parafialny św. Piotra i Pawła, do 1945 r. ewangelicki, z XIV w., przebudowy w XV w. i po 1505 r.; gruntowna odnowa 1856 r. Trzynawowy, z wyodrębnionym prezbiterium i wieżą; w nawach bocznych późnogotyckie sklepienia kryształowe mistrza Matza. Bogate wyposażenie: monumentalny krucyfiks z XIV w., w prezbiterium malowidła ścienne z XV w. (m.in. apostołowie, święci, Rodzina Marii, Ukrzyżowanie), gotycki zamek, okucia i kołatka drzwi zakrystii, renesansowe epitafia Piotra Dohny (zm. 1557) i jego żony Katarzyny z Czemów (zm. 1558), XVII-wieczne płyty nagrobne, barokowy ołtarz główny (ok. 1690 r., rzeźby Izaaka Rygi z Królewca), ambona i prospekt organowy, ołtarze boczne zestawione z elementów wyposażenia kościoła ewangelickiego w Wystruci (dziś obwód kaliningradzki). Pozostałości zabudowy z XVIII/XIX w. (ul. Reymonta, Rataja, Osińskiego), kamienice z 2. poł. XIX i pocz. XX w. (ul. 1 Maja, Zamkowa, Wyzwolenia, Kwiatowa). Komunalne i kolejowe wieże ciśnień (2. poł. XIX i pocz. XX w.). Dawny cmentarz ewangelicki z kaplicą z 1926 r. (ul. Dąbrowskiego), dawny cmentarz żydowski (ul. Żeromskiego). Cmentarz żołnierzy radzieckich przy ul. Dąbrowskiego. 

Tekst: Joanna Piotrowska