Strona główna -> Zabytki -> Zespoły miejskie -> Dobre Miasto

<-powrót

Dobre Miasto, pow. olsztyński, przy trasie Olsztyn–Lidzbark Warmiński; założone 1325 r., prawa miejskie w 1329; duże zniszczenia w 1945 r., odbudowa powojenna degradująca centrum. Zachowany cenny gotycki zespół kościoła i zabudowań kolegiackich, górujący nad miastem. Kapituła kolegiacka ustanowiona w 1341 r., siedziba w Dobrym Mieście od 1347 (zlikwidowana 1810-1960). Gotycki kościół Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych wznoszony ok.1357-1390. Trójnawowa hala bez wyodrębnionego prezbiterium, z wieżą w części zach. (nadbudowana 1895), przekryta sklepieniami gwiaździstymi. Wyposażenie gotyckie (m.in. cenny późnogotycki tryptyk św. Anny i rzeźbiarska grupa Tronu Łaski), barokowe (ołtarz główny z fundacji bp. Adama Stanisława Grabowskiego z 1743-1748, ambona 1693 i zagroda chrzcielna ok. 1680, wykonane najprawdopodobniej w Królewcu, stalle kanoników zbarokizowane w 1673, zachowane gotyckie rzeźby lwów służące jako stopnie wejściowe do ław) oraz ołtarze neogotyckie (1872-1882). Do kościoła przylegają piętrowe zabudowania kolegiackie wokół dziedzińca, nawiązujące do układu klasztornego (ok. poł. XIV-XV, przekształcenia szczególnie po 1720). W kolegium zachowane m.in. sklepienia gwiaździste, kryształowe, fragmenty polichromii, w pomieszczeniu dawnej biblioteki muzeum. Zachowane ponadto: pozostałości średniowiecznych murów miejskich z zarysem baszt, dobrze zachowaną basztą zw. Bocianią (XIV-XV w.) i zespołem opartych na murach domów z XVIII/XIX w. przy ul. Sowińskiego, dawny kościół św. Mikołaja (XVII w.), obecnie kościół greckokatolicki, elementy wyposażenia barokowego; dawny kościół ewangelicki (1830, łączony z K. F. Schinklem), obecnie biblioteka, obok dawny dom parafialny; kaplica św. Jerzego przy końcu ul. Wojska Polskiego (XVIII w.); historyczna zabudowa przemysłowa, użyteczności publicznej, komunalna (dawna gazownia, 1904-1905, ul. Kościuszki; wieża ciśnień 1905; elektrownia na Łynie z wyposażeniem), spichlerze; domy i kamienice z XIX i pocz. XX w. (ul. Grunwaldzka, Wojska Polskiego, Łużycka, Gdańska, Warszawska); kapliczki przydrożne na obrzeżach i w granicach miasta. 

Tekst: Joanna Piotrowska